Perakende Sözlüğü:

Perakende Sözlüğü hakkında:

Bu sözlüğü neden hazırladım?

Türk perakendecilik sektöründe çeşitli kavram ve tanımlar kullanılmaktadır. Bunların hepsine birden Perakende Jargonu (Jargon: Belli bir alana veya dar bir çevreye özgü kelime ve deyimler, sözlük) denilmektedir.
Bazı kelimelerin şirket kültürlerine göre farklı anlama da gelebilmektedir.
Yapmaya çalıştığım ise, burada mümkün olan en geniş şekli ile en çok kullanılanlara yer vermektir.

Bundan sonrası için ise herkesten bu sürece katkı sağlaması için açık çağrımı yineliyorum ve eğer bir kelimenin farklı anlamını biliyorsanız veya burada yer almayan ancak perakendede kullanılan bir kelime ve anlamını biliyorsanız, lütfen iletişim sayfamızdan bana ulaşabilirsiniz.

Bu perakende sözlüğünü hazırlamamıza neden olan ve fikri veren sayın Tarık Özdüzenciler‘e ve bu sözlüğe katkıda bulunan arkadaşlarıma teşekkür ederim:

Ahmet Kik; Çağlar Dağlar Aygün; Haluk Delibaş; Meltem Öztan; Murat Bektaşlar; Selim Bilgin; Yonca Eldener. Ayrıca Perakendeokulum.com yöneticileri ve özellikle sayın Volkan Gezen’e teşekkür ederim.

Please select from the menu above

  • 1+1 Bedelsiz
    Bir ürün alana diğeri bedelsiz olan. Dikkat edilmesi gereken nokta bedelsiz ürünlerin de bir şekilde stoklara girmesi gerekmektedir. Faturada da gösterilmeli, ancak fatura altı ıskonto veya özel indirim ile ürün bedeli kadar indirim yapılmalıdır. Her açıdan ürünlerin giriş ve çıkışları kayıt altına alınmalıdır.
  • 4C
    – Customer value = Müşteri değeri

    – Customer Cost = Müşteri Maliyeti

    – Customer Convenience = Müşteriye Kolaylık

    – Customer Communication = Müşteri İletişimi

  • 4M
    Burada klasik olarak kullanılan Pazarlamanın 4P’sine karşın 4M ile Müşteri öğesini her uğraşın merkezine alarak şirketin asıl memnun etmesi gerekenin kim olduğunu her fırsatta hatırlatmak için iyi bir yöntemdir.
    Pazarlamanın 4 P’si ürünü satar, 4 M ise ihtiyacı satar.

    Örnek:

  • Aksiyon
    Bir ürünü çeşitli pazarlama ve satış geliştirme uygulamaları yapmak suretiyle bu ürünün satışını ciddi derecede arttırmaktır. Sadece fiyat indirimi olmayabilir.
  • Alan Kullanım Bedeli
    Marketlerin ürünleri özel yerlerde sergilemeleri karşılığında firmalardan aldıkları bedel. Bunlar gondol başı, sepet uygulaması gibi öne çıkanlardır.
  • Allée Centrale
    [okunuşu:Ale santral]: Birçok kişi bunu “Alosantral” diye telaffuz eder. Aslen Fransızcadan gelen ve genel olarak hipermarketlerin müşteri girişinde bulunan koridoru ifade eden deyim. Bu alan müşterinin ilk girişten itibaren indirimli veya fırsat ürünleri ile ilgili bilgi sahibi olması için veya zaman zaman çeşitli aktivitelerin organize edildiği ayrıcalıklı (çok stratejik) bir yerdir.
  • Antivol
    Fransızcadan dilimiz uyarlanan bir kelime. Anti → Karşıt Vol → Hızsızlık Hırsızlığa karşı takılan alarm etiketleri veya kutu cinslerine verilen genel ad.
  • Ara Gondol Başı
    Reyon arası indirimli satış bölümü
  • Artikel
    Her bir ürün varyantı için kullanılan isimdir. Bu deyim Almancadan gelir, İngilizce SKU’nun karşılığı sayılabilir.
  • Assortment
    Ürün çeşidi, çeşitleme, satışa sunulan ürün kümesi.
  • Average basket
    bakınız: Ortalama Sepet
  • AVM
    Alış Veriş Merkezi kelimelerinin baş harfleri.
  • B2B
    B2B genelde business to business olarak iş dünyasında geçiyor ve şirketler arası ticareti anlatıyor ancak perakendedeki kullanımı farklı. Bunu özellikle belirtmek, terminoloji farklarını anlatmak için önemli. Perakendede kullanımı: İnternet üzerinden kullanılan elektronik ortamda ürünlerin satış – stok ve performans durumlarını gösteren bir sistem. Bu sistemi perakendeci ile üretici / dağıtıcı ürünleri ve gerekirse rakip ürünleri […]
  • Bakım Servisi
    Tüm tekniğe yönelik işler ile ilgilenen bölüm.
  • Bakkal
    Genelde 50 m²’ye kadar satış alanı olan en küçük perakende işletmesi. Bkz. Gıda Perakendesinde Formatlar
  • Bar
    Peroke broşların asıldığı arka destek demiri
  • Barkod
      (Bar code) Ambalaj üzerinde yer alan, ürünün nüfus kağıdıdır. Perakende sektöründe kullanılan ürünlerde genel olarak kullanılan standart EAN 13’dür. Buna benzer birçok standart vardır (ISBN: kitap için kullanılmaktadır; ISSN: süreli yayınlar için kullanılmaktadır). EAN 13’ün ( EAN: European Article Number – Avrupa Madde Numarası standart) uygulama şekli ve anlamı: İlk kısım: 3 hane ülke […]
  • Basic
    [okunuş: beyzik] Klasik, geleneksel, Basic bir üründen bahsedince bu ürünün en temel şeklinden veya özellikleri olandan bahsedilir.
  • Benchmarking
    Kıyaslama. Belli bir veriyi benzer örneklerle kıyaslayarak kendi işletmesinin bir bölümü veya tamamı hakkında gelişim potansiyelinin araştırılması. → Veri bize sadece bir rakam vermektedir, ancak bunu anlamlı bir hale sokmak ve bilgiye dönüştürmek için hesaplamaların yapılması gerekir, benchmarking (kıyaslama) ise bunu yapmak için bir yöntemdir.
  • Best Seller
    En iyi satan, en çok satılan. Her ne kadar bu deyim kitap ve müzik ortamları için kullanılsa da diğer ürünler için de kullanılabilir.
  • Bilgi Panoları
    Çalışanlar arası iletişimi sağlayan tablolardır. İletişim, hijyen, kadronun tanıtım panoları gibi.
  • Birim
    Ölçülebilen veya sayılabilen her ürünün kg, metre, adet, koli, palet gibi anlaşılabilir ölçüsüdür.
  • Blister
    Şeffaf, plastik, koruyucu ambalaj. Bu şekilde ürünler tozdan, sudan, ve diğer etkenlerden korunur. Aynı zamanda bu ambalaj türü ürünleri müşteri tarafından kolay görünür ve albenisin arttıran bir ambalaj çeşididir.
  • Bordro
    bkz. Maaş Bordrosu
  • Box in box
    Koli içi koli ile sevk edilen ürünler.
  • Briefing
    [okunuşu: brifing] Günlük mağaza / Sektör / Reyonların kısa toplantıları. Bu kelimenin genel kullanımı ise gündelik konuların konuşulduğu, kısa ancak işimizi yapabilmek için yeterli bilgilerin verildiği veya bir durum hakkında özet bilgilerin aktarıldığı bir toplantı.
  • Broş
    Ürünleri asmaya yarayan çengel çubuk
  • Broş ucu
    Ürünlerin düşmesini engelleyen broşların ucuna takılan plastik.
  • Brüt Kar
    Brüt Kar en basit anlatımı Satılan malların alış ve satış fiyatı arasındaki kar tutarı. İngilizce ise (bkz.) olarak geçer. En yalın hali ile bir ürünün satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki kar (KDV hariç)  
  • Bulk
    [okunuşu: balk] Dökme ürünler için kullanılan genel deyim, bu ürünler genelde ambalajsız olur.
  • Bundled Price
    [okunuşu: Bandıld Prays] (Demetleme Fiyat): Birkaç ürün ya da hizmetin paket hâlinde satışa sunularak tek bir fiyat belirlenmesi. Genelde bu şekilde 2 ürünün toplam fiyatından daha avantajlı bir fiyat ortaya çıkar. Örnek bir bilgisayar ile birlikte bir veya birkaç program veya çay ile çaydanlık bir arada olması gibi. Bilgisayar 1 000 TL + Programlar 200 […]
  • Bütçe
    Belirli bir süreyi kapsayan gelirlerin ve giderlerin öngörüldüğü yöneticilerin “yol haritası” sayılabilir. Bu çalışma genellikle yılın sonuna doğru hazırlanmaya başlanır ve yıllık – 3 aylık ve aylık dönemler halinde işletmelerin rakamsal öngörülerini oluşturur. Bir diğer anlam ise: Üretici / dağıtıcı ile müzakere sonucu bir ürünün belirli bir miktarını veya belirli bir dönemi kapsayan süre için […]
  • Çapraz Promosyon
    (İngilizce: Cross Promotion) Bir ürün promosyona konulması ile birlikte bu ürün ile ilişkili başka bir ürün de promosyona konulursa Çapraz Promosyon olmaktadır. Bu yöntemi uygulamanın nedeni ise, asıl promosyonda olan (birincil ürün) göreceli olarak agresif fiyat ile sunulduğundan, kar oranı düşük olabilir, bu nedenle ortalama karlılık oranını arttırabilmek amacı ile (en azından çok düşmemesini sağlamak […]
  • Cash & Carry
    [okunuşu: keş end keri] Peşin Öde & Götür, sadece peşin para ile alışveriş yapılan ve toptan satış marketleri. Artık günümüz perakendecilikte nakit yerine kredi kartı da kullanılmakta hatta bazı işletmeler için vade opsiyonu bile uygulanabiliyor. Bu formatın en belirgin aktörleri Alman Metro Grossmarket’dir, ayrıca Türk markalarından Tespo veya Bizim Toptan gibi markalar sayılabilir.
  • Catering
    [okunuşu: Ketring] Yemek tedariki. Bazı uçak veya otobüs yolculuklarında yolculara verilen yemek aperatifleri, şirketlerin çalışanlarına öğle yemeği için dışarıdan getirttikleri yemek.
  • CE
    Bir Avrupa standardı (açılımı: Communauté Européenne = Avrupa Birliği)
  • Check list
    [Okunuşu: çek list] Kontrol listesi. Çeşitli firmalarda kontrol edilmesi gereken noktalara istinaden listenin oluşturulması ile herhangi bir önemli noktanın kontrolünün gözden kaçmamasını sağlamakla birlikte, yeni bir göreve gelen kişi için de bir rehber niteliği taşır.
  • Ciro
    Belli bir dönem ve belirli ve şube veya bir kategori için yapılan satışların karşılığı olan hasılat. –       Brüt Ciro = KDV dahil satışlar toplamı. –       Net Ciro = KDV hariç satışlar toplamı.
  • Ciro Primi
    Belirli bir satış tutturmaları durumunda üreticilerin / tedarikçilerin perakendecilere fatura karşılığı verdikleri prim. Bu şekilde az satan ve çok satan firmalar arasında belli bir fark oluşturmak açısından ve adil bir yaklaşım yapabilmek açısından kullanılmaktadır. –       Koşullu ciro primi: genelde belli bir ciro miktarına bağlı ama bazen ürün miktarına da bağlı olarak değişen bir ciro primi […]
  • Cost
    Her türlü gidere verilen ad (Genel gider, Personel gideri, Kira giderleri vs…) kısaca Gider diyebiliriz.
  • CRM
    (İngilizce: Consumer Relationship Management): Müşteri İlişkileri Yönetimi, müşterilerin yaptığı alışverişlerin analizini yaparak tüketici alışkanlıkları ortaya çıkarılır ve bu doğrultuda satış artırıcı yöntemler ve stratejiler geliştirilmesi için ortaya çıkan bir kavramdır. Birçok şirket de bu birimleri oluşturmak için hem insan hem de yazılım yatırımları yapmıştır, ancak gerçek manada uygulayabilen pek az firma vardır. Genelde müşteri İlişkileri […]
  • Dahili not
    Firma içerisinde genel bilgiler veya diğer bilgilerin değerlendirilmesi için gönderilen mesajlar.
  • Danışma
    Mağaza ve ürünler hakkında müşterilere bilginin verileceği bölümdür. Bir çok mağazada girişte bulunur. Ayrıca zaman içinde bu bölümde çalışan kişilere ek görevler eklenmiştir. Bunlar ürün iadelerinin yapılması, garanti belgelerinin kaşelenmesi veya herhangi bir sorunun iletildiği bir yetkilinin bulunduğu yerdir. Bazı işletmeler ise buraya Müşteri ilişkileri bölümü de demeye başlamıştır.
  • Dekot
    Ürünlerin yaşlanmasından kaynaklı, değer kayıplarının önlenmesi ya da zamanla piyasa şartlarına göre ürünün raf fiyatının piyasanın çok üzerinde kalmaması amacıyla, şirketlerin uyguladığı, marj üzerinden değer ayırma yöntemi. Ayrılacak para yüzdesi ve miktarı ürüne, yaşlanma miktarına ve şirketin riskine  göre değişir. Ayrılan değer belirli sürelerde ürün fiyatında indirim için kullanılır.
  • Delist
    Perakendeci firmanın üretici / tedarikçi firmandan aldığı bazı ürünleri satış listesinden (bkz. Ürün Çeşitliliği) çıkarması işlemidir. Bunu yaparken Kategori Yöneticileri çeşitli benchmarking işlemi yaparak, ürünlerin kategorideki ciro payı, karlılıkları ve stokta kalma süresine bakarak karar almak zorundadır ve tedarikçi firmalara nedenleri ile birlikte bu durumu açıklamalıdır.
  • Deneme Kabini
    Tekstil ürünlerinin denenmesi için ayrılmış bölüm.
  • Departman Şefi
    Marketlerdeki ilgili departmanın sorumlusu. Genelde birkaç reyon (kategori) departman şefine bağlı olur.
  • Deviation
    Sapma. Her türlü finansal sonuç için, bir önceki sene aynı periyoda göre gelişim veya gerileme için kullanılır. Aynı şekilde hedeflere göre de ne kadarlık bir sapma olduğu ifade edilebilir.
  • Dikey Sergileme veya Dikey Teşhir
    Aynı ürünü veya ürün grubunu yukarıdan aşağıya olacak şekilde sergileme şekline verilen ad. Aynı zamanda Blok Teşhir de denir.
  • Discount Mağaza
    İndirim (ucuzluk) mağazaları. (bkz. Gıda perakendesinde formatlar)
  • Distribütör
    Malın satış ve dağıtımını yapmak üzere yetkilendirilmiş bayii, genelde bir coğrafi bölgede tek yetkili satıcı anlamına gelir. Bu coğrafi bölge il, ilçe, birkaç il veya ülke bazında olabilir.
  • EBIT
    İngilizce: Earning Before Interest and Taxes kelimelerinin kısaltılmışları. Türkçe: Faiz ve Vergi Öncesi Kar olarak çevirebiliriz. Yani faaliyet karı da denilebilir.
  • EBIT DA
    İngilizce: Earning Before Interest Tax Depreciation and Amortization. Türkçe: FAVÖK Faiz Amortisman Vergi Öncesi Kar.
  • EDI
    İngilizce: Electronic Data Interchange; Türkçe: Elektronik veri transferi. Aslında pek de yeni sayılmayan bu yöntem ile bir işletmenin verisini, iş ilişkisinde bulunduğu başka bir işletme ile paylaşma esasıdır. Ve bunu yaparken belli bir standart ve sıralama ile verilerin gönderilmesi, karşılayan firmadan da anlaşılabilir ve neredeyse hiç işlem yapmadan kendi sistemleri ile entegre edebilmesini sağlayan bir […]
  • EDLP
    (İngilizce: Every Day Low Price; Türkçe: Her Gün Düşük Fiyat) Özellikle Kuzey Amerika’da kullanılan ve işletmenin sunduğu fiyatların her gün piyasaya göre en düşük olduğunu vurgulayan slogan. Bu slogan müşteri açısından bakıldığında da çok etkili bir imaj sağlamaktadır.
  • Emplantasyon
    (Fransızca: Implantation) Reyondaki ürün yerleştirilmesi veya yerleşim düzenini ifade eder.
  • Emtia
    Mal, ürün.
  • Envanter
    Her işletmenin yapması gereken periyodik sayımlar. Bu sayede ne kadar para kazanılıp kazanılmadığı ortaya çıkartılmaktadır. Aynı zamanda yılda bir defa (bazı koşullarda 3 yılda bir) resmi sayım yapılmalıdır, ve maliyeye bu doğrultuda şirketin kazanç durumu beyan edilir. Genelde günümüzde perakendeciler envanteri sadece sistem stoklarının fiili durum ile aynı olması açısından kullanılıyor, ancak bu ikincil neden […]
  • Exclusive
    [okunuşu: ekskluziv]  Münhasır. Tek marka. İşletmede kendi kategorisinde tek çeşit olmak (bir tür tekelleşme durumu) bu sayede ilgili işletmede üreticinin / dağıtıcının rakibi olmayıp sadece kendi ürünlerinin satıldığı noktada daha fazla imkân sağlamaktadır.
  • Expozisyon
    [okunuşu: Ekspozisyon] Uluslararası sergilerde yapılan tanıtım şovları. Perakendede ise bazı ürünlerin sadece tanıtımı yapılması amaçla teşhir edilmesi anlamına gelmektedir.
  • Faaliyet Dışı Kâr
    Mal ve hizmet satışı dışındaki gelir. Örneğin faiz geliri veya ticari faaliyet dışında bir alt kiralamadan (kendi hesabına çalışan bir stant veya hizmet satan bir işletme) gelen gelirler sayılabilir.
  • Facing
    [okunuşu: Feysing] Market rafında bir ürününün yan yana veya alt alta ürünün görünür yüzü (Türkçede önyüz olarak kullanılır)
  • Fason
    Başka bir firmaya ürettirilen ürün veya verdirilen hizmet.
  • Fatura Altı Iskonto
    (kısaca “Fatura Altı” olarak da deniliyor) ürünün fiyatı veya anlaşılan “üst fiyat” üzerinden faturalama esnasında KDV eklemeden hemen önce uygulanan ıskonto. Bu ıskonto genel olarak “Genel Alım Şartları” doğrultusunda yıllık anlaşma koşulları pazarlığında konuşulan genel indirim oranıdır. Bu ıskontonun önemi, fatura altı ıskonto ile birlikte ürünlerin net net alış fiyatı (bkz. Net Net fiyatlar) belirlenir […]
  • FİFO
    (İngilizce: First İn, First Out – Türkçe: İlk Giren İlk Çıkar): Ürünün tazeliği açısından genelde ilk gelen malın öncelikli satılması istemidir. Raflarda da buna göre düzenleme yapılır.
  • Fire
    Satılabilir nitelikte olmayan ve imhası gereken ürünler.
  • Fire oranı
    Fire tutarının toplam ciroya oranı: Fire tutarı / Ciro (KDV hariç) X 100 = % olarak fire oranının ifadesidir.
  • First Price
    [okunuşu: Först Prays] [İngilizce İlk fiyat] Bu deyimin anlamı ilgili kategori veya ihtiyaç biriminin (ürün grubu) başlangıç fiyatı, kendi grubu içinde en ucuz fiyatı olarak algılanması lazım.
  • Fiyat Analizi
    Çeşitli marketlerdeki kendi ve rakip ürünlerin fiyatlarının tabloya dökülüp karşılaştırma yapılması. En önemli kısım ise bu analizin bir karar alınması için kullanılmasıdır.
  • Fizibilite
    (İngilizcesi: feasibility) Yatırım kararlarının öncesinde durum değerlemesi. Türkçede yapılabilirlik olarak bilinen bu terim, daha çok fizibilite etüdü olarak kullanılır. Fonların ve imkanların kullanımını gerektiren hemen her yerde, gelecekte kazanç getirecek bir işe kalkışıldığında, söz konusu olacak yatırımın değer olup olmadığını, ne ölçüde karlı olabileceğini ortaya koymak için yatırım projesi ile ilgili önemli bütün hususların değerlendirilmesine […]
  • Fiziki stok
    Rafta ve/ya depoda bulunan gerçek stok miktarı. Reel stok veya Fiili stok da denir. Bu stok bilgisine sayım (envanter) yapmak sureti ile ulaşılır.
  • FMCG
    [okunuşu: Ef Em Si Ci] (Fast Moving Consumer Goods): Hızlı hareket gören tüketim ürünleri, genel olarak sanayi tipi üretilen ürünlerden temel tüketim ürünleri için kullanılır. Çay, şeker, makarna, konserve, deterjan, içecek, temizlik ürünleri gibi. Bu kısaltma ingilizce olarak yanbancı menşeli üretici ve ithalatçı firmaların yöneticileri tarafından kullanılmaya başlanmış ve Perakende Jargonuna eklenmiştir.
  • Focus Group veya Focus Toplantısı
    Focus = Odak. Focus Grup: belirli bir konu veya ürün (ürünler) hakkında bir grup kişi (müşteri) ile görüşmenin yapılması. Bu sayede tüketicilerin ürün hakkında veya hizmetler hakkındaki görüşleri objektif bir şekilde söylemelerini sağlayan ve bir profesyonel tarafından yönlendirilerek odaklanmayı sağlayan bir yöntem.
  • Food
    Gıda – Yiyecek ve içecek tüketim ürünleri.
  • Forecast
    Öngörü. Örnek olarak: Sales forecast = Satış öngörüsü Order forecast = Sipariş öngörüsü
  • Forklift
    Malları istiflemeye yarayan araçlara verilen genel ad.   Aslında bir marka olan Forklift, başka markalar gibi ürünün genel adı olarak anılmaktadır. Bu araç iş makinaları arasında yer almaktadır, çeşitli modelleri mevcut, oturaklı, oturaksız, kendinden motorlu veya çekmeli, LPG’li, elektrikli veya dizel motorlu çalışanları mevcut.
  • Franchising
    İmtiyazlı hakları ifade eder. İş dünyasında ise bir şirketin (markanın) isim hakkını alarak, belli bir süre ve belli bir para (ciroya oran) karşılığı bu markayı kullanmak için bir başka kişiye veya firmaya verilen ayrıcalık haklarını ifade der.
  • Free Goods
    (Bedelsiz ürün) Tedarikçi firmalardan, karşılığı ödenmeksizin, bir faaliyet, promosyon, çalıntı, kayıp, fire vb.. sebepler karşılığı veya olağan dışı kar elde etmek için tedarikçilerden talep edilen ürünler.
  • Gap
    Bir öngörü ile gerçekleşen arasından fark. Perakende (market) firmalarında ise ürünlerin sergilendiği raflarda ürün ile bir yukarıdaki rafa kadar olan boşluğu ifade ediyor.
  • Geleneksel Perakendecilik
    Yıllar öncesinden bugüne yapılmakta olan, klasik perakende anlayışı. Bakkallar, pazar esnafı, küçük esnaflar örnek olarak sayılabilir.
  • Generic Product
    Jenerik ürün = markasız (bilinmeyen marka) ve kalitesi düşük ürün ve/ya kalitesi yönetmeliklerde belirtilen asgari kalite seviye tutturularak üretilen ve satılan ürünler için denir.  Genelde bu tip ürünler için pazarlama veya AR-GE çalışması yapılmaz.
  • Giriş Bedeli
    Marketlerin rafta satışa sunulmak üzere listeleme yaptıkları ürünlere karşılık firmalardan barkod (ürün çeşidi) başına veya genel kabalama bir tutar olarak aldıkları bedel. Bu bedel bir faaliyet dışı kârdır, dolayısıyla aylık veya yıllık kategori.
  • Gondol
    Marketlerdeki raf grubu. Örnek olarak “6 modülden oluşan gondol” = 6 bölümden (yan yana 6 raf düzeneği) oluşan komple düzenek.
  • Gondol Başı
    Her gondolun önünde bulunan raf gondol başıdır. Burası ürünlerin sergilenmeleri açısından stratejik önem taşır ve tüketicilerin daha fazla dikkatini çeker. Ürünler burada daha fazla satmasının nedenleri ise daha iyi bir şekilde ve daha fazla ürünün bir arada bulunmasından dolayı ve genelde indirimli veya kampanyalı bir şekilde satış yapılmasından dolayıdır. Bu bölümlerde ürünün belirli bir dönem […]
  • Gondol yanağı
    Gondol başlarının yanlarında kurulan tamamlayıcı ürünlerin konulması için ek teşhir yerleri.
  • Grey (Gri) Market
    Bu deyim “kaçak” mallar yani resmi girişleri olmayan ürünler için de kullanılmaktadır, ancak yanlış kullanılıyor. Grey Market ürünlerinin gümrükle bir ilgisi yok, resmi ithalatçının dışında, başka bir kanal ile ülkeye getirilen ürünleri ifade etmektedir. Örnek olarak bir markanın resmi distribütörü veya ithalatçısı yerine aynı markanın aynı ürününü resmi bir şekilde (resmi ithalat) başka bir kişi […]
  • Gross Margin
    Oranı. Brüt Kar tutarının satış fiyatına (KDV hariç) bölünerek ve 100 ile çarpılarak oran olarak karlılık bulunur.  Gross Profit = Parasal değeri ifade eder. Gross Marjin = Oransal değeri ifade eder.
  • Gross Profit
    . En yalın hali ile bir ürünün satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki kar (KDV hariç) Genel olarak bilinen kayıp (hırsızlık veya fire) tutarlar düşülmüş olarak ifade edilir.  Gross Profit = Parasal değeri ifade eder. Gross Marjin = Oransal değeri ifade eder.  
  • HACCP
    [okunuşu: Hasip] Gıda işletmelerinde, sağlıklı gıda üretimi için gerekli olan hijyen şartlarının (personel hijyeni, ekipman hijyeni, hammadde hijyeni, ortam hijyeni, vb.) belirlenerek bu şartların sağlanması, üretim ve servis aşamasında tüketici açısından sağlık riski oluşturabilecek nedenlerin belirlenmesi ve bu nedenlerin ortadan kaldırılması temeline dayanan bir ürün güvenilirliği sistemidir. HACCP, İngilizce: Hazard Analysis and Critical Control Point […]
  • Harcırah
    Şehir dışına veya ülke dışına görevli olarak çıkan şirket personeline verilen harcama bedeli.
  • Hard discount
    İlk örnekleri Almanya ortaya çıkan ve Lidl ile Aldi markalarının önderliğini yaptığı format önceleri Avrupa pazarlarında büyümeye başladı ve kriz dönemlerinde daha fazla önem kazandı (tüketicilerin alım gücü paralelinde). 1980’lı yılların sonunda ciddi anlamda zincirleşen ve tüketicilerin tercih noktası olmaya başlayan bu format diğer Gıda Perakende formatları markalarının dikkatini çekmeye başladı ve o zamandan itibaren […]
  • Harder Discount
    Yeni ortaya çıkan bir konsept ve özellikleri Hard Discount’tan bile daha az çeşide odaklanmak sureti ile ve hızlı bir yayılım göstererek (maliyet optimizasyonu için) daha iyi bir fiyatlandırma yaparak müşteri beğenisine sunulmaktadır. Bu konsept ile daha hızlı bir yayılım yapılabilmesi için ürünler, personel yönetimi, raf düzeni vs.. standart hale getirilmiş olup “çoklama” yapma imkanı daha […]
  • Hinterland
    Satış bölgesi, satış alanı, satış sahası. Müşterinin geldiği ve hitap edilen alanı ifade eder. (interland da deniliyor)
  • Hipermarket
    2500 metrekare üzerindeki satış alanına sahip perakende işletmesi. Ağırlıklı olarak taze gıda ve FMCG ürünlerinin yanı sıra kısmen tekstil, elektronik ve ev ihtiyaçları ürünleri de satılan “Her şey aynı çatı altında” modeli ile işleyen en büyük gıda perakende formatıdır. Dünyadaki en önemlileri arasında Carrefour; Auchan gibi Fransa menşeli firmaların dışında Alman Real veya Amerikan Walmart […]
  • Hizmet Bedeli
    Perakende işletmelerin ürün giriş bedeli, ürün sergileme bedeli, bazı ciro primleri, veya başka bir neden karşılığında tedarikçi firmaya kestikleri faaliyet dışı kazanç faturası. Bu tanım genel olarak faturada yer alan tanımdır, anlaşılan birçok konunun ortak ismi.
  • Horeca
    Hotel – Restoran – Cafeterya kelimelerinin ilk 2 harflerinden oluşan bir kelime. Ev dışı tüketim yerlerine verilen genl bir ad. Ev dışı tüketim de denilir. (Kısaca EDT olarak da anılır)
  • İade
    * Satıştan sonra müşteri tarafından geri getirilen ürünler * Kasada ödenmeyen ve müşteri tarafından geri bırakılan ürünler
  • İhraç Kaydıyla Satış
    Direkt ihraç edilmek üzere KDV uygulanmayan satış. Bunun için faturada yer alması gereken bilgileri mali müşavire danışmakta fayda vardır.
  • İnsert
    [okunuşu: insört] Perakendecilerin belirli dönemlerde (Genellikle 15 günde bir) promosyona giren ürünlerini tanıtmak için çıkarttıkları basılı yayın (bülten)
  • İnstore
    Perakendeciler promosyona soktukları ürünlerden bazılarına insert’lerinde yer vermezler ancak mağaza içindeki bir indirim veya müşteri için bir fırsat yaratırlar. Bu fırsatlara “mağaza içinde” olduğunu ifade eden bir deyimdir. Bu ifade iç konuşmalarda veya yazışmalarda kullanılan bir ifadedir, profesyoneller arasında kullanılan bir deyim.
  • İSO
    İnternational Organization for Standardization Uluslararası Standartlarlaştırma Örgütü ve bu örgütün kabul gördüğü standartları doğrultusundan işlerin yapıldığına dair belgelendirilmesi.
  • Kadansiye
    Fransızca cadencier kelimesinin türkçe olarak söylenmensi; çeşitli perakende şirketlerinde farklı anlam taşısa da asıl Fransızcadan gelen bu kelime geleneksel yöntem ile satışların, satın alımların ve siparişlerin yer aldığı bir evrakı tanımlar. Bilgi teknolojileri konusunda zayıf olan işletmelerde veya teknolojinin yeterli olmadığı birimlerde kullanılan manüel doldurulan bir evraktır. Elektronik tablo olarak da kullanılabilir. Bazı işletmelerde bu […]
  • Kampanya
    Belirli bir dönem için uygulanan fiyat indirimi, aksiyon, promosyon aktiviteleri için genel ad
  • Kapital
    Sermaye veya Kıymet olarak da çevrilebilir.
  • Kategori
    Bir mağazada birbirine yakın veya ilişkili olan ve müşterilerin bir arada bulmaya alışkın olduğu ürünler grubuna söylenir.
  • Kategori yönetimi
    Perakende işletmelerinde raf verimliliğini artırmak için kullandıkları ürün yönetim sistemi. Buna göre geleneksel satın alım ve tedarik yerine ilgili ürünlerin listelenmesinden başlayan, satış yerinin tespiti, satış fiyatı, siparişlerin verilmesinden teslim alınmasına kadar hatta satıştan sonraya kadar olan sürecin yönetilmesidir.
  • Kaydi Stok
    Bilgisayar veya defterde tutulan stok miktarı. Teorik stok da denilir.
  • KDV
    Katma Değer Vergisi Üretim tüketim zincirinin her aşamasında malların ve hizmetlerin satışından alınan ve vergi indirimine imkân tanıyarak değer artışını temel alan nesnel, çok aşamalı ve genel bir satış vergisi olan katma değer vergisi (KDV), 25.10.1984 tarih ve 3065 sayılı kanun ile 1 Ocak 1985 tarihinden itibaren Türkiye’de uygulamaya geçirilmiştir.
  • Key Account
    Kilit hesaplar – Burada hesap olarak kullanılan kelime aslında müşteriyi ifade ediyor.
  • Key Account Manager
    Key Account Manager: (Kilit Müşteriler Yöneticisi) bir şirketin kilit hesaplar (kilit müşteriler) ile ilgilenmesi ve işlerini yönetmesi için atandığı kişidir
  • Kiosk
    Büfe gibi veya Alışveriş Merkezlerinde içeriye girmeksizin, içeriden dışarıya satışın yapıldığı, küçük boyutlu ürün ve hizmet sunulan (şekerleme, fotoğraf gibi) işletmeler. Kiosk’un başka bir anlamı da müşteri ilişkileri yönetimi olarak da kullanılan müşterilerin yaptığı alışverişlerin listesinden, varsa kazanılan puanlara kadar birçok bilginin edinilebileceği ve müşteriye yönelik bir cihaz. Bu cihaz çok yönlü olup (bilgisayar) yüklenen […]
  • Kişi Saatlik Satış
    Saat ve kişi başına gerçekleştirilen satışlar (bazı işletmelerde VHP olarak da adlandırılır)
  • KNF (Klasik Non Food)
    Klasik Non Food kelimelerinin kısaltılması. Bu grubun içinde yer alan ürünler ise: – Oda parfümleri – Naftalin – Haşere ilaçları – Ayakkabı boyası – Klozet kokuları – Banyo ve Lavabo kokuları ve benzeri ürünler bulunmaktadır.
  • Koli
    Standart sayıda ve aynı üründen oluşan paketler
  • Koli içi adet
    Bir kolide bir üründen kaç adet bulunduğu bilgisi.
  • Komandotura
    Küçük ölçekli tadilat yeri. Genelde tadilat yapan terzi için kullanılır. AVM’lerde sıklıkla bulunur.
  • Kondisyon Süresi
    Kondisyon kelimesinin Fransızcada “condition” kelimesinden geldiğini söyleyebiliriz. Bu kelimenin kullanıldığı yerler itibari ile farklılıklar içerebilir. Burada kelimeyi “şart” olarak anlamak lazım. Yani Kondisyon süresi = Şartların süresi olarak çevrilebilir. Bu şekilde tedarikçi firma ile perakendeci arasında yapılan anlaşma doğrultusunda genel alım şartları kast edilir.
  • Konsept
    Konu, tema, kavram.
  • Konsept Afişi
    Ana konuyu belirten afiş.
  • Konsinye
    Ürünlerin satılmaları için tedarikçi/üretici tarafından perakendeciye geçici olarak teslim ettiği ürünleri ifade eder. Burada teşhir olunan ürünlerin satılması halinde satılan ürün kadar bedellerin tedarikçi/üretici firmaya ödemesi yapılır. Satılmayan ürünler için herhangi bir fatura kesimi yapılmaz.
  • Konsolidasyon
    Uzun vadeye çevrilen borçlanma. Perakendede ise hesapların konsolide edilmesi, değişik şubelerden (veya şirketlerden) gelen bilgilerin tek noktada toplanarak ve tüm şirketi tek işletme gibi görebilecek şekilde hesapların toplanması anlamına geliyor.
  • Kontrat
    Resmi anlaşma, sözleşme, akit.
  • Kurumsal
    Belirli bir özel veya resmi kuruma dair, resmî veya prosedürlü olan işyeri. Kurumsal şirketlerde en belirgin özellik ise her yapılan işin karşılığında nasıl hareket edileceği veya nasıl davranılacağı gibi kurallar belli olmasıdır. Bu şekilde şirket sahibi / sahipleri karar mercii olmayıp, her birim sorumluları tarafından kararlar belli bir süreçten geçerek alınır ve uygulanır. Ancak şirket […]
  • Lansman
    Bir ürünün piyasaya yeni sunulması, piyasaya tanıtılması.
  • Layout
    [Okunuşu: Leyaut] Ürün gruplarının (Alt Kategori) genel yerleşimini gösteren “harita”. Buna göre mağazanın raf, dekorasyon ve genel yerleşim ile ilgili çalışmalar yapılır.
  • Leasing
    Finansal kiralama modeli. Genelde büyük (göreceli) yatırım gerektiren demirbaş alımlarında sanki bir kiralama yapmış gibi ilgili finans kurumu ile anlaşarak yatırımı bu kurum tarafından yapılarak, kendilerine aylık ödemeler yapmak sureti ile ödemesi gerçekleşir.
  • LİFO
    Last İn First Out: Son giren ilk çıkar
  • Lojistik
    Ürünlerin depolanması ve taşınması işleri (nakliye ve depolama)
  • Lojistik primi
    Merkezi depolamaya sahip olup mağaza dağıtımını kendi yapan zincirlerin, tedarikçiden mağazalara teslim mal dağıtmamalarına istinaden alınan prim.
  • Lokomotif Ürün
    Satışı hızlı olan ve firmanın en iyi satılan ürünü. Bu ürünler firmanın diğer ürünlerinin satışını da olumlu etkiler.
  • Lot
    Üreticinin bir partide ürettiği mallar için her birine ayrı kod verilen üretim partisi.
  • Maaş Bordrosu
    Ay sonunda tüm personele verilen ücret ve diğer sosyal hakların gösterildiği belge. Bu belgenin tanzimi ve tebliği belli koşullara kanun ile belirlenmiştir.
  • Marj
    Oran (%) olarak karın ifade şeklidir. Hesaplama şekli: (Satış fiyatı – Alış fiyatı) / Satış fiyatı x 100
  • Markdown
    Bir işletmenin ürünlerini satmak için perakende satış fiyatına uyguladığı fiyat indirimi. Bu indirim genelde aşamalı olarak kullanılan ve satışları istenen hıza gelindiğinde durdurulan bir yöntem ile yapılır. Bu genelde tekstil ürünleri satan işletmelerde sezon sonuna kadar tüm ürünleri satabilmek için kullanılan bir yöntem.
  • Markup
    [okunuşu Markap] Genel kullanımı, işletmenin KDV hariç satış fiyatı ile KDV hariç alış (veya maliyet) fiyatı arasındaki farktır. Türkiye’de bu genel olarak oran ile ifade edilir ve kar tutarı alış fiyatına orantı yapılarak ifade edilir. Hesap Şekli: Formül:          (Satış fiyatı – Alış fiyatı) / Alış fiyatı X 100 = Markup Örnek:                        (   100 TL    […]
  • Merch (Merch Elemanı)
    Merch İngilizce Merchandiser [okunuşu: Mörçendayzer] kelimesinin kısaltılmışı. Malların sergilenmesi, tanıtılması, paketlenmesi, promosyonu, aksiyonu, POP kullanımı, raf düzeni ve temizliği ve fiyat etiketinin takılması da dâhil olmak üzere, satış artırıcı işlemlerden sorumlu olan kişi veya ekip. Bu kişiler tedarikçi firma elemanı veya tedarikçi tarafından görevlendirilen bir ajansa bağlı personel olabilir.  
  • Merchandising
    Malların sergilenmesi, tanıtılması, paketlenmesi, promosyonu, aksiyonu, P.O.P. kullanımı, raf düzeni ve temizliği ve fiyatlandırılması da dâhil olmak üzere, satış artırıcı etkinliklerin tümü.
  • Merdane
    Erkek ayakkabısı
  • Mix box
    Karışık koli – içinde aynı ürünün farklı varyantlarının bulunduğu karma koliler (örneğin bir ürünün çilekli, frambuazlı, karışık aromalı cinsleri aynı kolinin içinde olması)
  • Müşteri hizmet noktası
    Müşterilerin önerilerini ve şikayetlerini dinlemek ve hemen çözebilmek için, kasa servisine bağlı bölüm.
  • Müşteri Sepeti
    Alışveriş sırasında, ürünleri taşımak için kullanılan tekerlekli sepet. Bu ürün de yıllarca markası ile adlandırılmıştır. Bu ürünün en önemli markaları “Caddie” (kadi okunuyor) ile de anılıyor. İngilizce ise “Cart” [okunuşu: “Kart”]
  • Nama Çalışma
    Firmaların mallarını satmak üzere bayilere verdikleri satış elemanı. Firma malı bayiye satar ve bu satılan malların perakendecilere satılmasını nama satış elemanı gerçekleştirir. Bu elemanın ücretini firma karşılar.
  • Negatif dolap
    Eksi derecede dondurulmuş ürün dolapları.
  • Net fiyat
    Bir ürünün ek vergi ve diğer etkenlerinden arındırılmış mutlak fiyatı.
  • Net Net Fiyat
    Bir ürünün alış veya satış olarak fiyatının net, yani varsa indirim veya başka fiyatı etkileyecek unsurların düşürülmüş hali ile ifade edilmesi.
  • Net Net Net Fiyat
    Vergi hariç, ıskontosu varsa düşmüş ve ciro primi veya firmanın ek olarak verdiği başkaca indirimleri (back margin) de düşürülmüş net alış fiyatı.
  • No Name
    İsimsiz ürün Üreticisi bu tip ürünleri genelde fason olarak üretmeyi düşündüğünde marka tescilini yaptırıp daha sonra perakendecilerle anlaşması halinde ürünü imal etmeye başlıyor. Bu deyim aslında tamamen isimsiz değil, isminin tam olarak bilinmediğinin ifadesidir.
  • Non Food
    (Gıda Dışı) Beyaz eşya, ev ihtiyaçlar, tekstil ürünleri ve diğer gıda dışı ürünler. Genelde süpermarket işletmelerinde Non Food olarak gıdanın haricindeki bölümleri ifade ediyor. Yani, temizlik ürünleri, deterjan gibi ürün gruplarını sayabiliriz.
  • One way kasa
    Tek kullanımlık ürün taşıma kasası. Katlanabilen ve çok kullanımlık kasalardan farklı olan tek kullanımlık kasalar ince plastik veya karton gibi malzemelerden imal edilirler. Avantajı ise işi bittikten sonra kasayı saklamya ve iade işlemi yapmaya ihtiyacınız olmaması. Ayrıca bazı geleneksel kasalar tedarikçi firma tarafından perakendeciye fatura karşılığı zimmet ediliyor. Peakendeci iade ettiğinde hesaptan düşülüyor. Bu da […]
  • Operasyonel Kâr
    Ticari faaliyetten elde edilen kâr. Bunun içinde brüt kar, ticari işbirlikleri ve diğer “geri marj” denilen tutarlar yer almaktadır.
  • Organize Perakende
    Alımları, satış prensipleri, çoğu zaman merkezi depoları olan ve tek merkezden yönetilen çeşitli şubelerine gidilince yine aynı mantıkla teşhir edilen ve renkleri ile personel yaklaşımı ile tek yerden yönetildiği belli olan perakende işletmeleri.
  • Ortalama Sepet
    Ortalama olarak bir müşterinin yaptığı alışveriş tutarı. Hesap şekli: Ortalama Sepet = Ciro toplamı/Müşteri sayısı
  • Out of stock
    Stock-out da denilebilir. Ürünün raf veya depoda bulunmaması. Perakendecinin siparişinden veya tedarikçinin sevkiyatından kaynaklanabilir. Mağaza stock-out ve depo stock-out olarak iki tür olur.
  • Outlet
    Ürünlerin fabrika çıkış fiyatları ile satıldığı mağazalar. Genelde çeşitli markaların fabrika satış mağazasının yerlerinin bulunduğu tek merkezlere de bu ad verilir.
  • Over Stock
    İhtiyacın üzerindeki stok. Stok fazlası.
  • Own Brand
    (Öz Marka) Firmaların kendi markalarının adı altında, bir üreticiye ürettirdikleri ürünlere verilen genel ad. Pivate Label olarak da adlandırılır.
  • P & L
    [Okunuşu Pi En El] Profit & Loss yani Kar ve Zararı ifade eder. Bir taraftan gelir ve Kar diğer taraftan ise giderlerin olduğu ve sonunda ikisi arasında kalan bakiye ile işletmenin tümü veya bir kısmının karlılık veya zarar bilançosu gösterilir.
  • P.O.P.
    Point of Purchase, point of sale kelimelerinin baş harfleri. Satış veya satın almanın noktalandığı mağaza lokasyonu, satış noktasına yerleştirilen iç sergileme, vitrin sergilemesi için kullanılan malzemeler.
  • Palet
    Depolarda kolili malların üzerlerine konduğu tahta veya plastik taşıyıcılar. Çok çeşitli ebatlarda paletler mevcut ancak perakendede ağırlıklı kullanılan standartlar burada belirtilmiştir.
  • Pazarlamanın 4M’si
    Burada klasik olarak kullanılan Pazarlamanın 4P’sine karşın 4M ile Müşteri öğesini her uğraşın merkezine alarak şirketin asıl memnun etmesi gerekenin kim olduğunu her fırsatta hatırlatmak için iyi bir yöntemdir.
    Pazarlamanın 4 P’si ürünü satar, 4 M ise ihtiyacı satar.

    Örnek:

  • PDA
    İngilizce: Personal Digital Asistant; Türkçesi: Kişisel Sayısal Yardımcı. Taşınabilir veri kaydedici cihaz. İlk taşınabilir cihaz, şimdiki tablet ve akıllı telefonların atası sayılabilir.
  • PDC
    İngilizce: Personal Data Collector Türkçe PTC olarak telaffuz ediliyor. PDT : Motorola terminal modeli. Kağıt mendile selpak denmesi gibi, her terminale PDT denebilir. Bazıları endüstriyel bazıları kişisel kullanım için, kimin ağzına nasıl alıştıysa onu kullanıyor. Hızlı ve doğru veri girişini sağlamak, özellikle barkodlu sistemlerde veri toplamak için oldukça yardımcı olabiliyor.
  • Penetrasyon
    Ürün için kullanıldığında, ürünün bulunurluğunu, girilmiş pazarlar ve ürün yaygınlığını ifade eder. Cirolardan bahsedildiğinde ise ilgili reyonların (kategorilerin) cirodan aldığı payı temsil eder.
  • Perakende Formatlar
    ACNielsen’ın Avrupa ve Türkiye Perakendeciliği için yaptığı sınıflandırmadan alıntı: : 50 M² civarı; genelde temel ihtiyaç maddelerinin bulunduğu ürünlerin, mahallede ihtiyaçların temin edileceği bir mekan. Ürün çeşitliliği belki de M²ye göre en yüksek olanlardan biri olarak sayılabilir. : 50 – 200 M². Biraz daha bakkalın büyüğü ve ürün çeşitliliği anlamında biraz daha paketli veya açık […]
  • Performans
    Genel anlamda kullanılır. Aksiyon, promosyon ve diğer kampanyaların verimliliği olarak da kullanıldığı gibi, bir personelin çalışırken gösterdiği çaba ve yaptığı işlerin başarı miktarını tanımlar.
  • Peroke
    Tekstil/pazar mallarının asıldığı metal çubuklar. Genelde ağır ürünlerin askılı olarak teşhir edilmesi için kullanılır.
  • Personel Bürosu
    Personel ile ilgili tüm evrakların hazırlandığı ve işlemlerin yapıldığı bölüm.
  • Personel kimlik kartı
    Birçok işletmenin şart koştuğu ve işe giren her elemanına verilen ve tüm personelin sürekli olarak gözüken bir yerde taşıması gereken kart. Bu yöntem ile müşteriler mağazada görevli kişileri tanıması açısından bir işarettir, aynı zamanda yine müşterinin karşısındaki kişinin ismini de alabilmesi, varsa şikayet anında ilgili kişiyi bildirebilmesi açısından önem arz etmektedir.
  • Pin Pad
    Kredi kartına bağlı olan ve müşterinin şifresini girmesini sağlayan cihaz.
  • Planogram
    Sergileme planı, perakendecilikte malların mağaza raflarındaki ideal sergisini tasarlamak için kullanılan ve bilgisayarda veya elde hazırlanan resimlerden oluşan plan (harita). Bu şekilde hiç tecrübeli olmasa da bir personel bu Planogram’ı kullanarak hangi ürünün nereye konulacağını gayet rahat bir şekilde anlar ve uygulamaya geçebilir. Örnek bir Planogram uygulaması için: Buraya tıklayın
  • Plasiyer
    Üreticiden doğrudan ürün getiren kişi.
  • Pnömatik
    Basınçlı çekme yoluyla hasılat taşımayı sağlayan sistem.
  • Port etiket
    Etiket plastiği; raf etiketlerinin konduğu plastik zarf.
  • Portan
    Kıyafetleri bir yerden başka bir yere askılı olarak taşımak için kullanılan tekerlekli araç. Bu sayede ürünler üst üste gelmeyip ütüsü bozulmuyor.
  • Potans
    Sinyalizasyon panosu desteği
  • Private Label
    Öz marka. Üreticilerin perakendeci için ürettiği ve sadece o perakendecinin sattığı ürün. Genel olarak mağaza imajından faydalanarak ürünlerin satışı yapılır.
  • Promosyon
    Satış desteği, tanıtım. Ürünün satışını artırmak amacıyla gerçekleştirilen satışı teşvik edici faaliyet. Çoğu zaman fiyat indirimi ile ilişkilendirilir ancak bir ürünün yanında başka bir ürünü de verdiğinizde promosyon sayılır. Bunun da getirdiği nokta “müşteriye, ‘normal’ zamanda aldığından menfaati daha yüksek bir ürün” denilebilir.
  • Prosedür
    Kural, sistem şartı. Bir işin nasıl yapılacağı ile ilgili olarak yazılı (genelde) kuralları ve çoğu zaman işin nasıl yapılacağını da bildiren yönerge.
  • QR code
    QR Kodu adını İngilizce Çabuk Tepki (Quick Response) kelimelerinin baş harflerinden alır. Mobil cihazların kameralarından okutulabilen özel matriks barkod (veya iki boyutlu barkod) türüdür. 1994 yılında geliştiren Japon Denso firmasına patentlidir. Kod genellikle kare beyaz fon üzerinde siyah motiflerden oluşur. Otomotiv sanayiinde kullanılması amacıyla geliştirilen QR Kodu Japonya ve Güney Kore‘de oldukça yaygın kullanılmaktadır. Günümüzde […]
  • Quarter
    Satışta 3 aylık dönem, çeyrek dönem.
  • Raf etiketi
    Raflar üzerine koyulan etiketlerdir, ürün adı, KDV’si, fiyatı, barkodu yazılıdır ve müşterilerin bilgilendirilmesi için kullanılır.
  • Raf payı
    Market raf alanında tedarikçinin aldığı yüzdesel pay. Bu pay tedarikçinin rakipleri ile karşılaştırıldığında aldığı raf payını ifade eder. Tedarikçiler pazar paylarına paralel bir raf payı almayı isterler.
  • Rak
    Rack: Malların istiflenmesinde kullanılan çok katlı metal raflar. Bu düzenekler genel olarak depolarda kullanılır. Kullanışlı ve sağlamdır ancak pek estetik olmazlar.
  • Rapor tablosu
    Aylık ve senelik mağaza / şirket faaliyetlerinin ölçülüp tahminlerle önceki seneye göre kıyaslanarak hazırlanan birçok göstergenin yer aldığı rapor. Kar oranı, Stok bilgisi, Ciro, vs.. gibi bilgiler yer alır.
  • Ratio
    [Okunuşu: Rasyo] İngilizce ve dilimizde de kullanılan, genel anlamda Oran ifade eder. Perakendecilerin en önemli karşılaştırma ve kıyaslama araçları göstergelerle rakamları belli oranlara çevirerek kıyaslama yapmalarını sağlar.
  • Ready-To-Sell
    Ürünlerin ek bir hazırlama ve servis gerektirmeden satışa sunulmasına yarayan bir ambalaj şekli. Sadece ürünlerin geldiği (genelde kartondan) ambalajın açılarak teşhir edilen ambalaj tipi için kullanılır.
  • Realize Etmek
    Gerçekleştirmek. Genelde hedeflere ilişkin bu deyim kullanılabilir.
  • Reel Stok
    Raftaki gerçek stok miktarı. Fiziki stok da denir.
  • Resepsiyon
    Ürünlerin mal kabulü yapılan bölüm
  • Retail
    Perakende kelimesinin İngilizcesi.
  • Retailing
    Perakendecilik faaliyetleri.
  • Revir
    Haftanın yedi günü tüm çalışma saatlerinde, doktor ve hemşirenin hazır bulunduğu iş yerinin sağlık bölümü.
  • RFID
    İngilizce Radio Frequency İdentification kelimelerinin baş harfleri.  
  • Roll
    Malların taşınmasına yarayan tekerlekli büyük sepet
  • Route
    [okunuşu: Rut] Satış, tahsilat veya sipariş gibi nedenlerle uğranılacak müşteri noktalarının yol güzergâhı. Bu deyim genelde satış temsilcilerinin kullandığı kelime.
  • RPT
    Repeat purchasing [okunuşu: Repete] Siparişlerin tekrarlanması, biten veya azalan malların yerlerini doldurmak için verilen siparişler.
  • RTC
    Reduce to Clean – Ürünü bitirmek için fiyat düşürmek anlamında kullanılır. Reduce = Azaltmak, İndirmek To Clean = Temizlemek, Paklamak, Silmek Tam anlamı ile ürünü müşteriye satmak için hiç bir fedakarlıktan sakınılmayacak anlamındadır
  • Rulot
    Depo tesliminde veya mağaza sevkiyatlarında kullanılan (bazen mağaza teşhirinde de kullanılır) metal taşıma aparatları. Bunlar ağırlıkla taşıma kolaylığı sağlaması açısından tekerlekli olur.
  • Rüptür
    Ürün çeşitliliğinde yer alıp, reyonda yoka düşen ürün. Fransızca’dan gelen bu kelimenin somut anlamı “kırılma”, perakendede ise daha çok ürünlerin bulunurluğunun kırılma noktasını ifade eder.
  • Satın alımsız çıkış
    Alışveriş yapmadan mağazadan çıkabilmek için kullanılması gereken çıkış. Genelde yanlış olan “Satınalmasız Çıkış” olarak telafuz ediliyor ve hatta yazı ile de yazılabiliyor.
  • Satış Primi
    Hedefi tutturmaları durumunda satıcıya verilen ödül. Bu satıcı tedarikçi personeli de olabilir, perakende işletmesinde çalışan bir personel de olabilir.
  • Satıştan Ödeme
    Tedarikçi / Üretici tarafından perakendeci firmada ürünlerinin sergilendiği, ancak ödeme vadesi ürünlerin satışı (nihai tüketici tarafından alındığında) yapıldıktan sonra başlayan bir model.
  • Scanner
    Tarayıcı. Bir ürünü veya bir evrakı tarayıp bilgisayar kaydetmek için veya işlem yapmak için kullanılan cihaz. Kasalarda barkot okuyucularına da kısaca Scanner denilebiliyor.
  • Secret Shopper
    (Mistery Shopper da denilir) Gizli Müşteri. Mağazaların satış elemanları, pazarlama teknikleri, görünümleri ve benzer konulara göre, kimliğini belli etmeyen ve müşteri gibi davranan uzman kişiler.
  • Segment
    Belirli bir yaş grubu, cinsiyet, sosyoekonomik gruplara göre ayrılan müşteri grupları. Ürünlerle ilgili olarak ise cinslerine göre malların kategorilere ayrılması.
  • Segmentasyon
    Satışların analizinde kullanılan sınıflandırmalar. Müşteri, ürün, mağazalar vs.. için belirlenmiş kriterlere göre benzer satış eğilimi gösteren sınıfların belirlenmesi.
  • Sensor
    Mağazanın girişinde, mağazaya giren çıkanları sayan alarm sistemi.
  • Sepet
    Marketlerde ikincil sergileme alanı olarak kullanılan sepet şeklindeki teşhir alanları.
  • Service level
    Tedarikçinin perakendeciye verdiği tedarik hizmetinin düzeyi. Verilen siparişlerin zamanında ve eksiksiz gönderimi taahhüdünün gerçekleşme oranı vs..
  • Shift
    Satış elemanlarının mağazada hangi bölümlerde veya reyonlarda çalışacağını ve aynı zamanda hangi saatler arasında  çalışacağını gösteren liste (Günlük veya haftalık olarak hazırlanabilir).
  • Show Room
    Firmaların ürünlerini sergiledikleri vitrinli mağazalar.
  • Shrink
    Karton koli yerine kullanılan naylon dış ambalaj.
  • Sipariş Formu
    Malların sipariş edildiği fiş. Bu siparişler kimi işletme için kendi deposuna bildirilir (Tedarik Zinciri Yönetimi), kimi işletme için ise tedarikçi / üreticiye bildirilen ihtiyaç olunan ürünler listesi ile istenilen miktarların gösterildiği belgedir.
  • SKT
    Son Kullanma Tarihi kısaltılması
  • SKU
    [okunuşu: eskeyu] Stock Keeping Unit kelimelerinin baş harfleri. Barkodu ayrı olan ve depo stoklarında ayrı bir ürün olarak kayda geçirilen ürün birimleri (ürün çeşidi). Örnek bir ürünün farklı gramajlarındaki veya renklerinde bulunan başka variyantları birer SKU oluyor.
  • Spot
    Malların nakit para (Cash) karşılığı derhal teslim kaydıyla daha ucuza satılması. Böyle bir pazarın oluşumu vadeli alım yapıp, nakit satarak oluşan ikinci bir pazar fiyatı oluşturulmakta.
  • Stand
    Mağazalarda ürünlerin teşhiri için özel yapılan ve genellikle aksiyon, promosyon ve lansmanlarda kullanılan teşhir malzemesi. Aynı zamanda bazı ürün gruplarını birbirlerine yakın olmaları ile daha iyi satılabileceği düşüncesi ile reyonların (raf düzeneği) dışına alınmak sureti ile tedarikçilere özel bir yer tahsis edilmiş oluyor.
  • Stock Age
    Stok yaşı, ya da yaşlanmış stok anlamında kullanılır.
  • Stock correction
    Stok miktarlarında sistem üzerinden yapılan manuel düzeltmelere verilen ad.
  • Stock Rotation
    Ürünün devir hızını ifade eder. Örnek: Ay içindeki ürüne veya departmana ait Net KDV’siz cironun, KDV’siz Net Ortalama Stoğa bölünmesi ile bulunur.
  • Stok devir hızı
    ile es anlamlı.
  • Stok Gün Sayısı
    Stok Gün Sayısı hesabını yapmak için 2 bileşene ihtiyaç vardır.

    Birinci bileşen toplam olarak elimizdeki stok tutarını bilmemiz gerekir (Satış fiyatı olarak KDV dahil veya KDV hariç)

    İkinci bilenşen ise, 1 günlük ortalama ciro’yu bilmemiz gerekir.

  • Stok yeterlilik süresi
    ile eş anlamlı.
  • Süpermarket
    1 000 – 2 500 M² satış alanına sahip gıda ağırlıklı perakende mağaza
  • Süpervizör
    Bir işi denetlemek üzere yetki verilen kişi; genelde promosyon elemanları, aksiyon elemanları ya da firma elemanlarının takip ve denetimini yapan kişi.
  • Sütlük dolap
    +2 ve +8 derece arasında soğuk tutmaya yarayan ve taze, genellikle sütlü ürünlerin (yoğurt, peynir, katı yağ, vs..) sergilendiği soğutuculu dolaplar.
  • Switch Listing
    Tedarikçi firmanın marketteki satışı az olan listeli bir ürününü çıkartarak yerine başka bir ürününü koyması.
  • SWOT analizi
    Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats kelimelerinin baş harfleri Güçlü, Zayıf, Fırsat ve Tehditler 4 ana unsurda işletmeyi objektif bir şekilde değerlendirip ortaya koymaya yarayan bir yöntem.
  • Tedarik Zinciri Yönetimi
    Sanıldığının aksine Tedarik Zinciri Yönetimi gerçek anlamda bir zinciridir ve sadece taşımacılık değil. Taşıma faaliyeti zincirin sadece bir halkasıdır. Wikipedia’ya göre tanımı: Tedarik Zinciri Yönetimi (İng: Supply Chain Management, SCM) müşteriye, doğru ürünün, doğru zamanda, doğru yerde, doğru fiyata tüm tedarik zinciri için mümkün olan en düşük maliyetle ulaşmasını sağlayan malzeme, bilgi ve para akışının […]
  • Teknifil
    Katlanıp açılan içine çeşitli ürünlerin konduğu demir kafes
  • Tekson
    Aslında “Telxon” olmalıydı. Barkodların okunmasına olanak sağlayan portatif cihaz. Birçok ürün gibi, aynı işlevi gören ürünlere genel olarak verilen adlar ilk defa kullanıcı kitlesi tarafından buluştuğundaki marka ile ifade edilmektedir. Örnek: sakız yerine “Çiklet”; tıraş bıçağı yerine “jilet” ve birçok ürün gibi Telxon da ilk tanınmış barkod okuyucu mobil cihaz olmuştu. Ardından 2002 yılında Symbol […]
  • Termin Tarihi
    Bir olay için gerçekleştirilmesi gereken son tarih bilgisi.
  • Teslim Formu
    Malların teslim alındığında düzenlenen pusula. Bir nevi irsaliyenin karşılığı olan ancak perakendecinin düzenlediği evrak.
  • Transpalet
    İnsan gücü (manuel transpalet) veya motor (motorlu transpalet) gücü ile çalışan paletlere (bknz. Palet) yüklenmiş yükleri hidrolik pompa gücüyle kaldırarak yatay olarak taşımaya yarayan araçlar. İki adet çataldan oluşurlar ve paletlerin üzerindeki boşluklara bu çatalların girmesi ve çatalların yukarı doğru kaldırılmasıyla yükleme yapılmış olur. Bir krikonun palet taşıma için özelleştirilmiş hali olarak düşünülebilir. Transpaletler yük […]
  • Turn-Over
    Sales Turnover = Satış cirosu Belli bir dönem için ve belli bir alanın cirosunu ifade eder. HR (İK) Turnover = Personel devir hızı Şirketten ayrılan personel sayısını, ortalama şirkette çalışan personel sayısına bölünmesi ile ortaya çıkan rakam 100 ile çarpılarak 100 üzerinden oran ifadesi olarak kullanılır.
  • Ürün çeşitliliği
    Assortment olarak da adlandırılan bir perakende firmasında bulunan ürünlerin çeşitliliğini ifade eder. Çoğu işletme artık tek tip ürün çeşitliliği (her şubede aynı ürünler) yerine şubelerin bulunduğu noktalara göre ve tüketici profiline göre hareket ederek ürün çeşitliliğinde farklılıklar yaratıp, ihtiyaçları karşılamak üzere satışa sunmaya başladı. Bunun da en önemli kazanımları ciro, stok devir hızı ve dolayısıyla […]
  • Ürün kodu
    Barkod yapıştırma olanağı bulunmayan ürünler için kasa hostesinin işini kolaylaştırmak amacı ile belirlenmiş fazla 3-4 haneli kod. (Örnek: salata, maydonoz)
  • Varyant
    Bir ürünün renk, koku veya beden farkından dolayı farklı ancak işlevi, malzemesi ve hatta fiyatı açısından değişmeyen çeşit anlamında kullanılır. En çok kullanılan ürün grupları: şampuan; bisküvinin çeşitli aromaları için. Diğer yandan tekstil ürünlerinde de ağırlıklı kullanılır, örnek olarak bir gömleğin aynı kumaş ve kesimi fakat renk olarak değişik olanlara varyant denir.
  • Yatay Sergileme
    Marketlerde ayni urunun rafta birkaç önyüz (Facing) yatay seklinde yerleştirilmesi